पोखरा,

फालिएका तथा प्रयोग भइसकेका कपडाको पुनःप्रयोग गरी बजारयोग्य उत्पादन निर्माण गर्ने उद्देश्यले पोखरामा ३० दिने सिलाइ, कटाइ, डिजाइन तथा सीप विकास तालिम सुरु गरिएको छ।

कोरिया अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (कोइका), संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) नेपाल र पोखरा महानगरपालिकाको सहकार्यमा सञ्चालित ‘पुनर्चक्रण र पुनःउपयोगमार्फत हरित रोजगारी सिर्जना परियोजना’ अन्तर्गत अमरसिंहचोकमा तालिम सञ्चालन गरिएको हो।

तालिममा पोखरा महानगरपालिकाका विभिन्न वडामा गठन गरिएका १८ वटा पुनर्चक्रण तथा पुनःउपयोग समूह का ३२ जना महिला सहभागी छन्। समुदायमा सञ्चालन गरिएका सचेतना, सीप विकास तथा उद्यमशीलतासम्बन्धी विभिन्न चरणका तालिमबाट छनोट गरिएका उनीहरूलाई फालिएका कपडालाई मूल्य अभिवृद्धि भएका उत्पादनमा रूपान्तरण गर्ने प्राविधिक सीप प्रदान गरिनेछ। परियोजनाले हरित उद्यमशीलताको विकास गर्दै चक्रीय अर्थतन्त्र मार्फत दिगो जीविकोपार्जनका अवसर सिर्जना गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

३० दिने तालिमका क्रममा सहभागीहरूले सिलाइ, कटाइ, डिजाइन तथा उत्पादन विकाससम्बन्धी व्यावहारिक ज्ञान र सीप हासिल गर्नेछन्। उनीहरूले प्रयोग भइसकेका तथा फालिएका कपडाबाट झोला, कपडाबाट बनाइने खेलौना, घर सजावटका सामग्री तथा अन्य विभिन्न बजारयोग्य उत्पादन निर्माण गर्न सिक्नेछन्। त्यस्तै, मकैको खोस्टाबाट सजावटी फूल बनाउने सीपसमेत प्रदान गरिनेछ।

तालिम सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेपछि सहभागीहरूलाई आफ्नै पुनर्चक्रण तथा पुनःउपयोगमा आधारित उद्यम सञ्चालन वा विस्तार गर्न सहयोग पुग्ने गरी सिलाइ मेसिनसमेत उपलब्ध गराइने परियोजनाले जनाएको छ।

तालिम क्लिन अप नेपालको सहजीकरणमा सञ्चालन भइरहेको छ भने विद्यता हस्तकला तथा प्राविधिक तालिम केन्द्र ले प्राविधिक प्रशिक्षण प्रदान गरिरहेको छ। तालिम केन्द्रकी सञ्चालक तथा प्रमुख प्रशिक्षक सबिता रञ्जितका अनुसार ३० दिने तालिमको अन्त्यसम्म सहभागीहरूले फालिएका कपडाबाट गुणस्तरीय, मापदण्डअनुसारका तथा बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने उत्पादनहरू व्यावसायिक रूपमा निर्माण गर्न सक्ने दक्षता हासिल गर्नेछन्।

यो तालिम पोखरा महानगरपालिकाभित्र समुदायमा आधारित पुनर्चक्रण तथा पुनःउपयोग उद्यमहरूको विकास गर्ने परियोजनाको महत्वपूर्ण कार्यक्रमका रूपमा सञ्चालन गरिएको हो। परियोजनाले हालसम्म १० वटा पुनर्चक्रण तथा पुनःउपयोग उद्यम तथा सामुदायिक समूह स्थापना र सुदृढीकरणमा सहयोग गरिसकेको छ।

तीमध्ये वडा नम्बर ७ मा प्लास्टिकका बोतल सङ्कलन केन्द्र, वडा नम्बर २ मा पोखरेली सिसाकलम, वडा नम्बर ९ मा हाम्रो जीवनशैली, वडा नम्बर ५ मा पार्स्याङ–मालेपाटन सङ्कलन केन्द्र, वडा नम्बर ३१ मा सोनु हस्तकला, वडा नम्बर १९ मा इस्ट केयर गँड्यौला मल उत्पादन समूह, तथा वडा नम्बर १९ र २८ मा सौरिया गँड्यौला मल उत्पादन समूह सञ्चालनमा रहेका छन्। यी उद्यमहरूले स्थानीय स्तरमा उपलब्ध फोहोर तथा प्रयोग भइसकेका सामग्रीलाई मूल्यवान् उत्पादनमा रूपान्तरण गर्दै हरित रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै दिगो फोहोर व्यवस्थापनमा समुदायको सक्रिय सहभागिता बढाइरहेका छन्।

फालिएका कपडाको पुनःउपयोगसम्बन्धी यो तालिम परियोजनाको दीर्घकालीन लक्ष्यको एउटा महत्वपूर्ण हिस्सा हो। परियोजनाले पोखरा महानगरपालिकाभित्र १३६ वटा सामुदायिक पुनर्चक्रण तथा पुनःउपयोग समूह स्थापना गर्ने र ३० वटा व्यवसायमुखी पुनर्चक्रण तथा पुनःउपयोग उद्यम विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

यस पहलमार्फत ६८० भन्दा बढी हरित रोजगारी सिर्जना गर्ने, चक्रीय अर्थतन्त्रमा आधारित व्यवसाय प्रवर्द्धन गर्ने, ल्यान्डफिलमा जाने फोहोरको मात्रा घटाउने तथा ‘हरित पोखरा, सफा पोखरा’ अभियानलाई सघाउने उद्देश्य रहेको परियोजनाले जनाएको छ।

परियोजनाले पुनर्चक्रण तथा पुनःउपयोगमा आधारित जीविकोपार्जनका अवसर विस्तार गर्दै समुदायको क्षमता अभिवृद्धि, हरित रोजगारी, दिगो फोहोर व्यवस्थापन तथा चक्रीय अर्थतन्त्रको प्रवर्द्धन गरिरहेको जनाएको छ। यसले परम्परागत ‘लिने–प्रयोग गर्ने–फाल्ने’ प्रणालीलाई क्रमशः विस्थापित गर्दै स्रोतको दिगो उपयोगमा आधारित अर्थतन्त्रलाई प्रोत्साहन गरिरहेको छ।

कोरिया अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (कोइका) को सहयोग, संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) नेपालको प्राविधिक सहकार्य तथा पोखरा महानगरपालिकाको साझेदारीमा सञ्चालित यस परियोजनाले सीप विकास, व्यवसाय प्रवर्द्धन, पुनर्चक्रण तथा पुनःउपयोग समूह र उद्यमहरूलाई आवश्यक उपकरण उपलब्ध गराउँदै स्थानीय समुदायलाई हरित उद्यमशीलता र स्वरोजगारतर्फ उन्मुख गरिरहेको छ। साथै, पुनर्चक्रण र पुनःउपयोगमार्फत फोहोर न्यूनीकरण गर्दै स्वच्छ, हरित र दिगो पोखरा निर्माणमा निरन्तर योगदान पुर्‍याइरहेको जनाएको छ।